NVIDIA DLSS 5 nədir və niyə oyun qrafikasında yeni mərhələ sayıla bilər?

NVIDIA 16 mart 2026-cı ildə GTC tədbirində DLSS 5-i təqdim etdi və bunu 2018-ci ildə real-time ray tracing-in debütündən bəri kompüter qrafikasında ən böyük sıçrayış kimi xarakterizə etdi. Şirkətin əsas iddiası budur ki, DLSS 5 artıq təkcə performansı artıran bir texnologiya deyil; o, oyun səhnələrinə real vaxtda daha fotorealist işıqlandırma və material reaksiyası əlavə etməklə vizual keyfiyyəti yeni səviyyəyə qaldırmağı hədəfləyir.

Bu təqdimatın vacib tərəfi odur ki, DLSS 5 əvvəlki DLSS nəsillərindən fərqli olaraq əsas vurğunu FPS qazanımına yox, “visual fidelity” deyilən məhz görüntü keyfiyyətinə edir. NVIDIA-nın sözlərinə görə, texnologiya rəng və motion vector məlumatını giriş kimi qəbul edir, sonra həmin kadr üzərində işıq, kölgə və material davranışını daha sinematik və fotorealist formaya gətirir.

DLSS 5 əvvəlki DLSS versiyalarından nə ilə fərqlənir?

DLSS-in əvvəlki versiyaları əsasən performans və görüntü bərpası üzərində qurulmuşdu. DLSS 4, CES 2025-dən etibarən transformer əsaslı Super Resolution və 4X Multi Frame Generation ilə təqdim edildi. DLSS 4.5 isə 2026-cı ilin əvvəlində ikinci nəsil transformer modeli, Dynamic Multi Frame Generation və 6X rejimi ilə gəldi. NVIDIA bildirir ki, bu versiya bir ənənəvi render edilmiş kadr üçün beş əlavə kadr yarada bilir və artıq 400-dən çox oyun və tətbiqdə Super Resolution tərəfdən istifadə olunur.

DLSS 5-in fərqi ondadır ki, o, “daha çox kadr” yox, “daha fərqli və daha real görünən kadr” yaratmağa çalışır. Başqa sözlə, DLSS 4 və 4.5 daha çox performans və reconstruction qatıdırsa, DLSS 5 həmin yığının üstünə neural rendering qatı əlavə edir. NVIDIA-nın rəsmi qeydinə görə, DLSS 5 DLSS Super Resolution, Ray Reconstruction, Frame Generation və Multi Frame Generation ilə birlikdə işləyə bilir.

NVIDIA DLSS 5 necə işləyir?

Rəsmi izaha görə, DLSS 5 oyunun hər kadrı üçün rəng və motion vector məlumatını alır, sonra bu məlumatın üzərində 3D-guided neural rendering modeli işləyir. Məqsəd səhnədəki işıqlandırmanı, material reaksiyalarını, dəri altı işıq yayılmasını, parça səthlərini, saçın işıqla münasibətini və ümumi atmosferi daha fotorealist göstərməkdir. NVIDIA bu sistemin kadrlar arasında sabit qalmasını, yəni bir kadrdan digərinə “AI xaosu” yaratmamasını xüsusi vurğulayır.

Şirkət bildirir ki, model tək kadrı analiz edərək personaj, saç, parça, yarımşəffaf dəri və müxtəlif işıqlandırma vəziyyətlərini anlaya bilir. Bunun nəticəsində dəridə subsurface scattering, parçanın incə parıltısı və saç üzərində işıq-material qarşılıqlı təsiri kimi effektlər daha inandırıcı görünür. NVIDIA-nın iddiasına görə, bu proses real vaxtda, 4K-a qədər çözünürlük ölçüsündə işləyə bilir.

DLSS 5-in ən böyük vədi nədir?

Ən böyük vəd budur ki, oyunlar ənənəvi render pipeline-ın sərhədlərini tam aşmadan, yəni Hollywood səviyyəli VFX render vaxtları tələb etmədən, daha “kino kimi” görünə bilsin. NVIDIA bunu rendering ilə reallıq arasındakı boşluğu azaltmaq kimi təqdim edir və Jensen Huang bunu “qrafika üçün GPT anı” adlandırıb.

Bu iddia tamamilə boş deyil. NVIDIA-nın öz materiallarında və üçüncü tərəf ilkin baxışlarında Resident Evil Requiem, Starfield, Hogwarts Legacy, Assassin’s Creed Shadows və Oblivion Remastered kimi oyunlarda üz, dəri, saç, kölgə və ambient occlusion səviyyəsində görünən dəyişikliklər vurğulanır. Bəzi müşahidəçilər bunu path tracing-dən bəri ən böyük vizual sıçrayışlardan biri adlandırır.

Əsas sual budur: bu həqiqətən inqilabdır, yoxsa güclü marketinq?

Məsələnin maraqlı tərəfi elə buradadır. DLSS 5-in ilk demosu güclü təsir bağışlasa da, texnologiya hələ tam hazır məhsul deyil. NVIDIA-nın rəsmi saytında qeyd olunur ki, GTC-də göstərilən erkən preview demo iki GeForce RTX 5090 ilə işləyirdi: biri oyunu render edirdi, digəri isə DLSS 5 modelini işlədirdi. Şirkət əlavə edir ki, buraxılış versiyası bir GPU üzərində optimizasiya olunacaq, lakin yaddaş və performans təsiri haqqında detalları daha sonra açıqlayacaq.

Bu, çox vacib detaldır. Çünki vizual nəticə nə qədər təsirli olsa da, son istifadəçiyə çatacaq real performans, VRAM tələbi və miqyaslana bilmə qabiliyyəti hələ açıq qalan suallardır. Hazırkı mərhələdə DLSS 5 haqqında ən dürüst yanaşma belədir: texnologiya çox iddialıdır, demoda güclü görünür, amma son məhsulun nə qədər səmərəli işləyəcəyini buraxılışa yaxın biləcəyik.

DLSS 5 hansı oyunlarda olacaq?

NVIDIA-nın rəsmi siyahısına görə DLSS 5 ilk dalğada AION 2, Assassin’s Creed Shadows, Black State, CINDER CITY, Delta Force, Hogwarts Legacy, Justice, NARAKA: BLADEPOINT, NTE: Neverness to Everness, Phantom Blade Zero, Resident Evil Requiem, Sea of Remnants, Starfield, The Elder Scrolls IV: Oblivion Remastered və Where Winds Meet daxil olmaqla bir sıra oyunlara gələcək. Şirkət siyahının bununla bitmədiyini də bildirir.

Dəstək verən publisher və studiyalar arasında Bethesda, CAPCOM, Hotta Studio, NetEase, NCSOFT, S-GAME, Tencent, Ubisoft və Warner Bros. Games də var. Bu da göstərir ki, NVIDIA DLSS 5-i sadəcə texnologiya demosu kimi yox, geniş ekosistemli bir platforma kimi bazara çıxarmaq istəyir.

Real görüntünü isə buradan izləyə bilərsiniz.

Hansı videokartlar DLSS 5-i dəstəkləyəcək?

Burada ehtiyatlı olmaq lazımdır. İnternetdə çox yerdə “DLSS 5 yalnız RTX 50 seriyası üçündür” kimi sərt cümlələr yazılır. Amma NVIDIA-nın rəsmi açıqlamasında GPU tələblərinin hələ model optimizasiyası davam etdiyi üçün sonradan açıqlanacağı deyilir. Eyni zamanda bütün rəsmi nümayişlərin GeForce RTX 50 seriyası kontekstində aparılması və DLSS 4/4.5-in ən güclü funksiyalarının da RTX 50 üzərində vurğulanması göstərir ki, hazırda DLSS 5-in əsas hədəfi bu nəsildir.

Yəni bu gün üçün ən doğru formul belədir: DLSS 5-in təqdimat mərkəzi RTX 50 ailəsidir, amma NVIDIA minimum hardware tələblərini hələ rəsmi şəkildə yekunlaşdırmayıb.

DLSS 5 niyə bu qədər mübahisə yaratdı?

DLSS 5 təqdim olunandan dərhal sonra bu texnologiya həm böyük maraq doğurdu, həm də ciddi tənqid aldı. Xüsusən The Verge və PC Gamer kimi nəşrlərdə belə fikir səsləndi ki, bəzi demo görüntülərdə oyunun özünəməxsus vizual üslubu qorunmur. Bunun əvəzinə personajların üzləri və ümumi səhnə süni intellektlə əlavə işlənmiş kimi görünür.

Tənqid edənlər deyirdi ki, bəzi səhnələr bir tərəfdən daha real təsir bağışlayır, amma digər tərəfdən bir az süni və qəribə görünür. Yəni görüntü texniki baxımdan daha detallı ola bilər, amma oyunun əvvəlki təbii hissi zəifləyə bilər.

Bu tənqidlərə cavab olaraq Jensen Huang Tom’s Hardware-a bildirib ki, məsələ düzgün başa düşülmür. Onun sözlərinə görə, DLSS 5 görüntünü məqsədsiz şəkildə dəyişmir. Əksinə, oyunun həndəsi quruluşu, teksturaları və ümumi vizual məzmunu əsasında işləyir. O həmçinin deyib ki, tərtibatçılar bu effekti öz oyunlarının üslubuna uyğun şəkildə incə tənzimləyə bilirlər. Yəni texnologiya oyunun görünüşü üzərindəki nəzarəti tamamilə əlindən almır.

NVIDIA-nın rəsmi səhifəsində də vurğulanır ki, tərtibatçılar effektin gücünü, rəng davranışını və hansı hissələrə tətbiq olunacağını idarə edə biləcəklər. Hətta istəsələr, bəzi obyektləri bu emaldan tam kənarda da saxlaya bilərlər.

Vizual nəzarət həqiqətən qorunurmu?

Rəsmi açıqlamalara görə, bəli. NVIDIA bildirir ki, tərtibatçılar üçün müxtəlif idarəetmə alətləri olacaq. Onlar effektin gücünü artıra və ya azalda, rəngləri tənzimləyə, müəyyən sahələri maskalaya, kontrastı, doymuşluğu və ümumi görüntü balansını dəyişə biləcəklər. Bundan əlavə, istənilən obyekt və ya səhnə hissəsi bu effektdən tam kənarda saxlanıla bilər.

Amma əsas mübahisə də elə burada yaranır. Kağız üzərində vizual nəzarət tərtibatçının əlində qalsa da, ilk nümayişlər bəzi oyunçularda belə təəssürat yaratdı ki, bu texnologiya fərqli oyunlara oxşar bir parlaqlıq və üz yumşaltması əlavə edir. Yəni oyunlar öz fərqli vizual ruhunun bir hissəsini itirə bilər.

Buna görə də DLSS 5-in uğuru yalnız texniki keyfiyyətdən asılı olmayacaq. Əsas məsələ bu alətin studiyalar tərəfindən nə qədər diqqətlə, ölçülü və oyunun üslubuna uyğun şəkildə istifadə olunacağıdır.

DLSS 5 indi mövcuddurmu?

Xeyr. Rəsmi məlumata görə, DLSS 5 2026-cı ilin payızında buraxılacaq. Hazırda nümayiş olunan versiya erkən preview mərhələsindədir. Əvəzində bu gün real istifadəçilər üçün aktiv olan ekosistem DLSS 4 və DLSS 4.5-dir. NVIDIA bildirir ki, DLSS texnologiyaları ümumilikdə artıq 750-dən çox oyuna inteqrasiya olunub, DLSS 4 with Multi Frame Generation isə 250-dən çox oyun və tətbiqdə dəstəklənir. DLSS 4.5 Super Resolution bu gün 400-dən çox oyun və tətbiqdə mövcuddur.

RTX 50 almağa dəyərmi, yoxsa gözləmək lazımdır?

Əgər məqsəd sırf DLSS 5-ə görə qərar verməkdirsə, burada emosional yox, soyuq yanaşma daha düzgündür. Bir tərəfdən, RTX 50 ailəsi artıq bu gün DLSS 4 və 4.5-in ən qabaqcıl imkanlarından faydalanır: Multi Frame Generation, Dynamic Multi Frame Generation və 6X rejimi məhz bu seriyada vurğulanır. Digər tərəfdən, DLSS 5-in yekun performansı, real hardware tələbi və hansı səviyyədə oyunlarda problemsiz işləyəcəyi hələ tam açıq deyil.

Buna görə praqmatik nəticə belədir: əgər siz onsuz da yüksək səviyyəli RTX 50 sisteminə baxırsınızsa, DLSS 5 gələcək üçün ciddi bonus ola bilər. Amma yalnız DLSS 5-in vəd etdiyi fotorealizmə görə tələsmək hələlik risklidir. Texnologiya çox perspektivlidir, lakin son dəyərini payız buraxılışından və ilk real benchmark-lardan sonra qiymətləndirmək daha sağlam olacaq.